Albert Szent-Györgyi

Albert Szent-Györgyi
Ilustracja
Państwo działania

Węgry, Stany Zjednoczone

Data i miejsce urodzenia

16 września 1893
Budapeszt

Data i miejsce śmierci

22 października 1986
Woods Hole

profesor
Specjalność: biochemia
Alma Mater

University of Cambridge

Uczelnia

Uniwersytet Segedyński,
Uniwersytet Loránda Eötvösa,
Uniwersytet Loránda Eötvösa

Faksymile
Nagrody

Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny

Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Albert Szent-Györgyi de Nagyrápolt (ur. 16 września 1893 w Budapeszcie, zm. 22 października 1986 w Woods Hole) – węgierski biochemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny (1937)[1].

Życiorys

Obronił doktorat na Uniwersytecie w Cambridge (1927), gdzie przebywał jako stypendysta Fundacji Rockefellera. Pracował w Instytucie Higieny Tropikalnej w Hamburgu, następnie w Instytucie Fizjologii w holenderskim Groningen. Był profesorem Uniwersytetu w Segedynie (1931–1945), następnie Uniwersytetu Budapeszteńskiego (do 1947). Został wybrany do wielu akademii i towarzystw naukowych, m.in. PAU (1937). W 1947 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie został profesorem Uniwersytetu Princeton.

W 1954 roku został laureatem Nagrody im. Alberta Laskera w dziedzinie podstawowych badań medycznych.

Albert Szent-Györgyi w 1955 roku otrzymał obywatelstwo amerykańskie, a w 1956 roku został przyjęty w skład członków Amerykańskiej Akademii Nauk (National Academy of Sciences, NAS)[2], w 1957 r. Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (American Academy of Arts and Sciences)[3]

Wyodrębnił z owoców papryki i zidentyfikował witaminę C (1933); odkrył witaminę P (1936). Wykazał, że kwas adenozynotrifosforowy (ATP) jest niezbędnym źródłem energii umożliwiającej skurcz mięśni. Za odkrycia dotyczące procesów spalania biologicznego, a szczególnie za odkrycie i ustalenie budowy chemicznej witaminy C (kwasu askorbinowego), otrzymał w 1937 roku Nagrodę Nobla.

W 1974 zaproponował zastąpienie terminu negentropia słowem syntropia.

Prace

  • Muscular Contraction (1947)
  • Submolecular Biology (1978)
  • On Oxidation, Fermentation, Vitamins, Health, and Disease (1940)
  • Bioenergetics (1957)
  • Introduction to a Submolecular Biology (1960)
  • The Crazy Ape (1970)
  • Electronic Biology and Cancer: A New Theory of Cancer (1976)
  • The living state (1972)
  • Bioelectronics: a study in cellular regulations, defense and cancer
  • Lost in the Twentieth Century (1963)

Przypisy

  1. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937. Nobel Foundation. [dostęp 2021-01-14]. (ang.).
  2. Biographical Overview [online], Albert Szent-Gyorgyi - Profiles in Science, 12 marca 2019 [dostęp 2022-08-22]  (ang.).
  3. Lista członków American Academy of Arts and Sciences litera S.

Bibliografia

  • Wulf von Bonin, Erich Bagge, Robert Herrlinger: Laureaci nagrody Nobla. Chemia, fizyka, medycyna. Warszawa: 1969.
  • Beata Tarnowska (red.): Nagrody Nobla, Leksykon PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13393-7.
  • Albert Szent-Györgyi – Facts. [w:] The Official Web Site of the Nobel Prize [on-line]. Nobel Media AB, 2014. [dostęp 2017-09-14].

Linki zewnętrzne

  • Kolekcja materiałów
  • p
  • d
  • e
XX wiek
XXI wiek

Nobel

Kontrola autorytatywna (osoba):
  • ISNI: 0000000108837436
  • VIAF: 29659235
  • LCCN: n50012667
  • GND: 118799614
  • NDL: 00458235
  • LIBRIS: 97mpq6ht2krjsjf
  • BnF: 127756317
  • SUDOC: 069232474
  • SBN: AQ1V001094
  • NLA: 35702721
  • NKC: nlk20000079394
  • NTA: 072624523
  • BIBSYS: 90065482
  • CiNii: DA0046182X
  • Open Library: OL157086A
  • PLWABN: 9810648786905606
  • NUKAT: n97033198
  • J9U: 987007463503005171
  • LNB: 000293776
  • ΕΒΕ: 161151
  • NSZL: 136224
Encyklopedia internetowa:
  • PWN: 3982904
  • Britannica: biography/Albert-Szent-Gyorgyi
  • Universalis: albert-szent-gyorgyi
  • БРЭ: 3656382
  • NE.se: albert-szent-györgyi
  • SNL: Albert_Szent-Györgyi
  • VLE: albert-szent-gyorgyi
  • Catalana: 0064814
  • DSDE: Albert_Szent-Györgyi
  • identyfikator w Hrvatska enciklopedija: 59253
Identyfikatory zewnętrzne:
  • Scopus: 23086853000